De afgelopen jaren heeft het Nationaal Netwerk Brede Welvaart zich ontpopt als een inspirerend leernetwerk van regio en rijk, waar kennis, ervaring en ontwikkeling rondom brede welvaart samenkomt. De deelnemende beleidsmakers, bestuurders en onderzoekers hebben elkaar gevonden tijdens boeiende ‘tweedaagsen’ en in interactieve Communities of Practices. De geleerde lessen rondom het toepasbaar maken van brede welvaart zijn gebundeld in het praktijkboek ‘Van meer waarde’, dat in april 2025 in Madurodam (Scheveningen) is gepresenteerd.
Met de lancering van het praktijkboek is het in 2022 opgestarte kennis- en leerprogramma ‘Brede welvaart in de beleidspraktijk’ officieel afgerond. Maar daarmee is de missie van het Nationaal Netwerk nog niet gereed. De organiserende regiobureaus en rijksdepartementen hebben gezamenlijk geconstateerd dat er voldoende basis en redenen zijn om het (net)werk voort te zetten. Er is nog werk aan de brede welvaartswinkel! Brede welvaart als waardevol perspectief voor de beleidspraktijk staat op de agenda, maar nu is het zaak tot concrete toepassingen te komen die verschil maken in regionaal beleid. Tijd dus voor een vervolg, waarin we niet simpelweg willen voortgaan op de ingeslagen weg, maar samen echt verder willen komen.
Met dit nieuwsbericht, informeren we jullie over dit vervolg. We starten in 2026 een nieuw programma dat we graag samen met jullie vormgeven en inhoudelijk verder inkleuren. Want dat is de kracht van ons netwerk: kennis delen is kennis vermenigvuldigen! Het meervoud van ‘kennis’ is niet voor niets ‘kennissen’. Wat we aan inhoudelijke waarde creëren, ontstaat vaak in de ontmoeting, in de samenkomst van betrokken beleidsprofessionals en onderzoekers.
Van perspectief naar praktijk: brede welvaart in regionaal beleid
Waar het vorige kennis- en leerprogramma van het Nationaal Netwerk de meerwaarde van het brede welvaartsperspectief heeft verkend in vijf thema’s (de dimensie ‘later’, gebiedsgerichte aanpak, het belang van bewonersperspectief, impact maken en lerend evalueren), richt het nieuwe programma zich voornamelijk op de regionale arena. Dat doen we bewust. Veel van de grote maatschappelijke opgaven rondom wonen, energie, landbouw en natuur, zorg en economie komen samen in de regio. Daar treffen regionale ambities en rijksbeleid elkaar. Logischerwijs lijkt regionale samenwerking dé sleutel tot brede welvaart. Maar hoe (be)stuur je gezamenlijk op brede welvaart?
Voortbouwend op de opgedane kennis, zetten we hiermee een volgende stap: tot welke cruciale afwegingen dwingt de brede blik en wat zijn randvoorwaarden voor besluitvorming van de (regionale) beleidspraktijk? Aan de hand van twee communities, het organiseren van open bijeenkomsten en seminars, werken we richting handreikingen voor regionale besluitvorming vanuit brede welvaart.
Bewoners in beeld en Het Rijk in de regio
Het nieuwe programma van het Nationaal Netwerk vindt haar inhoudelijke basis in twee Communities of Practice die door regionale planbureaus zullen worden begeleid. De eerste is een oude bekende, namelijk de Community ‘Bewoners in beeld’. Die wordt door Trendbureau Drenthe en Sociaal Planbureau Groningen voortgezet, en richt zich op het belang van het meenemen van inwonersperspectieven in regionale besluitvorming. Daarnaast wordt een nieuwe Community opgestart, die zich richt op de impact van Rijksbeleid op regionaal niveau, onder leiding van HZ Kenniscentrum Zeeuwse Samenleving.
Adviesraad stuurt met kennis- en praktijkvervaring
Er is reeds een rijke bron van ervaring beschikbaar over brede welvaart: binnen nationale planbureaus en universiteiten, maar ook bij lectoraten en practoraten wordt brede welvaartskennis ontwikkeld en opgedaan. Om te zorgen dat deze lessen en inzichten ook worden benut binnen het netwerk, wordt een wetenschappelijke adviesraad ingesteld met afgevaardigden vanuit deze organisaties. De adviesraad zorgt voor inhoudelijke sturing, verdieping en aanvulling op de lessen uit de communities en open bijeenkomsten – nu en richting de toekomst.
Handreikingen ‘beslissen met brede welvaart’
De komende jaren wordt binnen het netwerk gewerkt aan het in kaart brengen van de afwegingen en mogelijkheden van brede welvaart, bij vraagstukken in de praktijk. Welke afruil vindt er in de praktijk plaats en op welke groepen heeft dat impact? Welke bredere impact is meetbaar en wat vraagt dit aan flankerend beleid? Aan de hand van praktijkvoorbeelden waar daadwerkelijke brede welvaartskeuzes zijn gemaakt, wordt in kaart gebracht wat randvoorwaarden zijn voor beslissingen en hoe (negatieve) afruil wordt gecompenseerd of aanvaardbaar wordt. Gedurende het kennis- en leerprogramma worden de handreikingen openbaar beschikbaar.
Het Nationaal Netwerk Brede Welvaart is een initiatief van zes regionale planbureaus (Het PON & Telos, Planbureau Fryslân, Sociaal Planbureau Groningen, Trendbureau Drenthe, HZ Kenniscentrum Zeeuwse Samenleving en NEIMED) en vier Rijksdepartementen (Ministerie LVVN, BZK/VRO, IenW en EZ) om de toepasbaarheid van brede welvaart in de (de)centrale beleidspraktijk te bevorderen.